Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Bu aşamada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile romeo julieta no. 2 tekli gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar net ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda yazmak iyi olur, çünkü hafıza çabucak silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez denemek hatayı önler zira gürültülü ortamlarda hafif kokular çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek hem de kriterleri baştan belirlemek işin temeli olur. Kriter netleşince her puro aynı terazide tartılır ve yorumlar birbiriyle tutarlı olur. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa dikkat artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz üstelik erken davranıp hüküm vermek kolay yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde tat çoğunlukla hafif ve temiz gelir tabii ki bu sıralama her üründe birebir geçerli olmayabilir. Romeo julieta no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira asıl tat genellikle burada gizlidir. Orta bölümde yoğunluk sıklıkla zirveye yaklaşır ve tonlar koyulaşır hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills neye benzer benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür nitekim bu sebeple sakin ilerlemek fayda getirir. Son bölümde ısı arttığından acımsı notalar baskın olabilir gerçekten ısınan yaprak kendi karakterini yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç sağlar. Evrelerin sınırı genellikle keskin olmaz, bu yüzden kabaca üç parçaya bölmek işinizi görür. Değişimleri yakalamak adına çekiş aralığını sabit tutmak önemlidir. Çok sık çekmek ısıyı yükseltir hem de aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu sayıya dökmek kişisel yorumu daha okunur hâle getirir mutlaka aynı ışık ve sakin bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu durum tadım notlarını insandan insana daha tutarlı yapar. Bir belli belirsiz aromayı, beş de ağızda uzun süre kalan güçlü notayı anlatır böylece odak bölünmez ve not doğruluğu yükselir. Petit julietas aroma profili gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle alt basamaklarda kalır ve sonradan okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Romeo julieta petit julietas kutusu gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Notu yazmadan önce en az üç çekiş almak gerekir öte yandan yarım notlar vermek gereksiz bir karmaşa yaratır. Ölçeği her tadımda değiştirmemek karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası genellikle kullanılan değerdir, zira ılımlı aromalar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki notlar yalnızca belirgin durumlarda verilmelidir. Bu sayede kayıtlar anlamlı kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını ve aroma gücünü doğrudan etkiler bu nedenle yanış çizgisinin düzgün gitmesini de gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, bu yüzden baharatlı tonlar erken öne çıkar nitekim dar çaplılarda ısı artışı belirgin biçimde çabuktur. Petit royales aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen gözlemlersiniz ısınma temposu ise tadı doğrudan değiştiren bir etkendir. Kalın gövdelerde çekiş daha serin gelir ve notalar sonradan belirir ve bu hız aromanın okunma süresini daraltır. Romeo julieta regalias londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu dengesizse not bölümüne eklenmelidir. Serin duman aromayı daha okunur kılar fakat şiddetini azaltmaz aksine kalın çubukta ısı daha uzun bir süreye dağılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara eklemek gerekir. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde denerken ilk olarak inceyi ardından geniş çaplıyı içmek iyi olur. Bu şekilde güçlü tat hafif olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki bekleme süresi yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki yoldan algılanır: dildeki his ve burun boşluğunun duyduğu aroma oysa bu iki kanal birbirini besler fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı ayrı kaydetmek gerekir bu fark ilk bakışta önemsiz görünse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi ağızdan bırakırken burundan hafifçe bırakmak burun geçişi yöntemidir mesela ılık bir soluk aromayı daha zengin gösterir. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını belirgin gösterir ayrıca nezle halindeyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Short sports neye benzer benzeri ince bir çubuk ise kuru tonu daha hızlı geçirir sert bir nefes de ince tonları siler. Yoğunluk damakta zayıf fakat koku tarafında belirgin olabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden sonra algı körelir. Bu iki notu karşılaştırmak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı önler. Yeni başlayan kişiler için ilk adımda koku yoluyla gelen notalara odaklanmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak kısmı de ayrıntı göstermeye başlar. Değişik aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız doyduğunda aroma gücü olduğundan düşük hissedilir üstelik yemek arasında deneme yapıyorsanız bu ayrıntı iyice önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi sağlar. Romeo y julieta wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur zira doymuş bir ağız en belirgin notayı dahi soluk hissettirir. Sade kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları bastırır ayrıca çok soğuk içecekler dili uyuşturur ve aroma hissini azaltır. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası su ile daha temiz görünür bu yüzden hazırlık aşaması ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz gerçekten yoğun şekerli içecekten sonra baharatlı tonlar gerçekte olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra tadım denemek önerilmez. Su ve kahve dışında çay de kullanılabilir; önemli olan seçimin sade kalmasıdır. Damak temizlendikten ardından birkaç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Hızlıca girişilen değerlendirme sıklıkla eksik sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk formatında yanış hızlı olduğundan aroma dalgalanması daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca ilk izlenim bu ölçülerde hızla silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu yüzden kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır zira her nefesin payı daha fazladır. Teneke kutulu mini sigarillo benzeri mini ölçü ise kakao notasını hızla ortaya koyup biter zira geçiş dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek denemeden daha güvenilir izlenim verir bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk notu oluşturur dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek iyidir. Boy küçüldükçe tat katmanı azalır, fakat güç algısı korunabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa açmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Bir defalık bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir yargı sunmaz yani her deneme bir öncekinin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ve saat algıyı etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra belirgin katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde aynı aromalar defalarca yeniden keşfedilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde sedir notası aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı ürüne dönüp bakmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu tadım notları benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu durum zaman kaybına neden olur. Tarih, puro ismi ve not tabloya girilmelidir nitekim en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı sapmalar barındırır. Notlar arasında iki basamaktan fazla sapma çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz oturur. Defterde kısa ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela orta bölüm güçlü sedir tonu gibi bir kayıt tatmin edici olur. İleride bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, dumanın damaktaki ağırlığını anlatır; aroma gücü de tatların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda hareket etmek zorunda değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. Küçük boy yumuşak puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir tonunu net taşıyabilir mesela ağır bir duman zayıf bir aromayla gelebilir. Dengeli onlu puro kutusu benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle sedir tonunu güçlü taşır kaldı ki dolgun bir duman notasız de kalabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma verebilir tersi hâl de geçerlidir. Farkı görmek için iki puan tutmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü tahmin etmek yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün arasında yoğunluk ayrımı bulmak hassas bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ile düzenli kayıt almayı ister. Nihayetinde en güvenilir kriter kendi damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en iyi tadım şartları değiştirmemekle başlar. Nemi düşük bir ortamda tütün çabuk yanar ve keskin tonlar abartılır bu nedenle ortam şartlarını da deftere geçirmek yararlıdır. Çok nemli ortamda ise duman ağırlaşır ve aroma bastırılır sıcaklık ise tütünün ısınma hassasiyetini etkileyen başka bir etkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu nemi dikkate almak yararlıdır yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı üründen sanılabilir. Orta gövdeli onlu puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım net görülür değerlendirme anı seçerken bu etkeni unutmayın. Havalandırma ortamdaki kokuları dağıtır, yoğun koku de algıyı şaşırtır oysa gerçek neden sıklıkla ortamdaki nem ya da koku çıkar. Değerlendirmeyi hep benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yoldur. Havasız bir ortamda duman yoğunlaşırsa sonraki çubuğun aroması yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı fazla sertse yanış düzeni şaşar.